Ζωνοθεραπεία

Η «Θεωρία των Ζωνών» διατυπώθηκε από τον Dr. Wm.H. Fitzgerald, στις αρχές του 1900.

ZONE THERAPY or RELIEVING PAIN AND DISEASE

ZONE THERAPY or RELIEVING PAIN AND DISEASE

To 1917 εκδίδει με τον Dr. Edwin F. Bowers το βιβλίο “Zone Therapy – Relieving Pain at Home”, και το 1919 εκδίδει μια αναθεωρημένη έκδοση με τίτλο «Zone Therapy or Relieving Pain and Disease»  
Στο βιβλίο αυτό, περιγράφουν τον τρόπο εφαρμογής, το μηχανισμό δράσης και την επίδραση της “Θεραπείας των Ζωνών” σε μια σειρά – παθολογικών και μη – καταστάσεων που προκαλούν πόνο. 

Η Θεωρία

Ζώνες. Πρόσθια όψη.

Ζώνες. Πρόσθια όψη.

Ο Fitzgerald χώρισε το σώμα σε 10 κάθετες ζώνες* – 5 σε κάθε μισό του σώματος. Κάθε ζώνη καταλήγει σε ένα από τα δάχτυλα των ποδιών και των χεριών. Οι 10 ζώνες «χωρίζουν» και το κεφάλι. Όπως διευκρινίζει, τα όρια των ζωνών δεν είναι αυστηρά και απόλυτα.

*Εδώ θεωρώ σημαντικό να επισημάνω το εξής. Υπάρχει μια διάχυτη εντύπωση πως οι ζώνες βρίσκονται ή διατρέχουν το ανθρώπινο σώμα. Δεν είναι κάτι που βρίσκεται μέσα ή έξω από το σώμα όπως για παράδειγμα οι αρτηρίες ή οι Μεσημβρινοί της Κινέζικης Ιατρικής. Οι ζώνες αποτελούν μια μορφή χαρτογράφησης του σώματος και όχι κάτι υπαρκτό ή νοητό μέσα στο ανθρώπινο σώμα.  

Η θεωρία λέει πως αν υπάρχει πόνος σε κάποιο σημείο του σώματος, ο ασκών τη θεραπεία, μπορεί να παρέμβει αναλγητικά, από κάποιο άλλο απομακρυσμένο σημείο, αρκεί και τα δύο να βρίσκονται στην ίδια ζώνη.  Δηλαδή, την αντανακλαστική παρέμβαση, η οποία αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία αναπτύχθηκε η σύγχρονη Ρεφλεξολογία.

Ο Μηχανισμός Δράσης

Ο Fitzgerald μιλάει για “αναλγησία ζώνης”. Για την αντιμετώπιση πόνου, άσχετα από την αιτία που τον προκάλεσε.  Παρ΄ όλα αυτά, θεωρεί πως σε κάποιες περιπτώσεις η “Θεραπεία των Ζωνών” μπορεί να επηρεάσει και την αιτία του πόνου.

Αναφέρει σχετικά, στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου του:
“Τhis is zone analgesia. Pressure over any bony eminence injured, or pressure applied upon the zones corresponding to the location of the injury, will tend to relieve pain. And not only will it relieve pain, but if the pressure is strong enough and long enough it will frequently produce an analgesia, or insensibility to pain, or even a condition of anesthesia – in which minor surgical operations may be successfully done.»

[Αυτό είναι η αναλγησία ζώνης. Πίεση πάνω σε οποιαδήποτε οστεώδη περιοχή τραύματος ή πίεση που εφαρμόζεται στην περιοχή που αντιστοιχεί στη βλάβη, τείνει να ανακουφίσει τον πόνο. Και όχι μόνο να τον ανακουφίσει αλλά αν η ένταση και η διάρκεια της πίεσης είναι όση χρειάζεται, προκαλεί αναλγησία ή αναισθησία στον πόνο ή ακόμα και μια κατάσταση αναισθησίας τέτοια, που να μπορούν επιτυχώς να πραγματοποιηθούν μικρές χειρουργικές επεμβάσεις.]

Πίεση πάνω στην πρόσθια επιφάνεια άρθρωσης δαχτύλου

Πίεση πάνω στην πρόσθια επιφάνεια άρθρωσης δαχτύλου

Εκείνο που φαίνεται να έχει μεγάλη σημασία, είναι  το ακριβές σημείο, η σωστή ένταση της πίεσης, η κατάλληλη διάρκεια πίεσης και η απαραίτητη περιοδικότητα των επαναλήψεων της εφαρμογής της πίεσης. Δίνει μεγάλη σημασία στη σωστή πλευρά – πρόσθια ή οπίσθια – των αντιστοιχιών των ζωνών και προτείνει σε αρκετές περιπτώσεις την εφαρμογή πίεσης και στα αντίστοιχα σημεία της “απέναντι” πλευράς.

Ο ίδιος, λόγω ειδικότητας, πολύ συχνά εφάρμοζε πιέσεις στη στοματική κοιλότητα και στη γλώσσα. Όμως επειδή βασική του επιθυμία και στόχος ήταν η μέθοδος να μπορεί να εφαρμοστεί από τον καθένα και όχι μόνο από γιατρούς, πρότεινε σημεία πίεσης στα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών.

Επίσης, έκανε συσχετισμούς αντιστοιχιών κάποιων περιοχών του σώματος – όπως για παράδειγμα, την αντιστοιχία αγκώνα – γόνατος, καρπού – αστραγάλου, κ.ά.
Η γνώση του για τη συμμετρία του σώματος, τον βοήθησε να μπορεί να προσεγγίζει κάθε ζώνη με πολλούς τρόπους ώστε να έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Η απλότητα της μεθόδου οδήγησε σε καχυποψία την ιατρική κοινότητα της εποχής, αλλά η αποτελεσματικότητα της μεθόδου δεν άφησε αδιάφορους εκατοντάδες γιατρούς που εφάρμοζαν τη μέθοδο με εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Η αξιοπιστία της αναλγητικής επίδρασης της Ζωνοθεραπείας  εδραιώνεται μέσα από τη γνώση μας για τους μηχανισμούς μετάδοσης, μετατροπής και αντίληψης του πόνου και του νευρικού συστήματος και παράλληλα με τις εκατοντάδες έρευνες για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου στην αντιμετώπιση του πόνου – ανεξάρτητα από την αιτία του. 

Ο Fitzgerald, το 1917, μιλούσε για “μπλοκάρισμα των νεύρων και της μετάδοσης της αίσθησης του πόνου”.
Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου του επίσης διαβάζουμε:
“pressure applied over the seat of injury produces what Dr. George W. Crile, of Cleveland, calls «blocked shock,» or «nerve block,» which means that by pressing on the nerves running from the injured part to the brain area we inhibit or prevent the transmission to the brain the knowledge of injury. In other words, the hurt place can’t tell the central telegraph station anything about the accident, because the wires are down.”

[Πίεση που ασκείται πάνω από τη θέση τραυματισμού, προκαλεί αυτό που ο Dr. George W. Crile, από το Κλήβελαντ, ονομάζει “blocked shock” ή “nerve block”, που σημαίνει πως πιέζοντας πάνω στα νεύρα που “τρέχουν” από το τραυματισμένο μέρος προς την περιοχή του εγκεφάλου, αναστέλλουμε ή προλαμβάνουμε τη μετάδοση στον εγκέφαλο, της γνώσης της βλάβης. Με άλλα λόγια, το πληγωμένο μέρος δεν μπορεί να πει τίποτα για το ατύχημα στον “κεντρικό τηλεγραφικό σταθμό, γιατί τα καλώδια είναι κάτω»]

Οι Melzack και Wall το 1965 διατυπώνουν τη “Θεωρία της Πύλης του Πόνου» (Gate Theory).

[…Η θεωρία αυτή αποτελεί τη σημαντικότερη έρευνα του 20ου αιώνα στη νευροφυσιολογία του πόνου. Η θεωρία του ελέγχου της πύλης προτάθηκε το 1965 από τους Melzack και Wall σε μια προσπάθεια να ερμηνεύσουν τους ενδογενείς μηχανισμούς ελέγχου του πόνου. Έχει σχέση με τον τρόπο με τον οποίο ένα ερέθισμα μπορεί να διαφοροποιηθεί στο επίπεδο του νωτιαίου μυελού. Οι Melzack και Wall υπέθεσαν ότι το επώδυνο ερέθισμα για να φτάσει στον εγκέφαλο πρέπει να περάσει από μια «πύλη».
-Έτσι με τη διέγερση των Αβ ινών κλείνει η «πύλη» εισόδου σε επώδυνες ώσεις, που μεταφέρονται από τις Αδ και C ίνες.
Χαμηλής έντασης ερέθισμα διεγείρει τις Αβ ίνες και κλείνει η πύλη εισόδου. Αν το ερέθισμα συνεχιστεί, αναλαμβάνουν δραστηριότητα οι Αδ και C ίνες, η πύλη εισόδου ανοίγει και το ερέθισμα γίνεται επώδυνο.
Ανώτερα κέντρα μπορούν να ενεργοποιήσουν αυτό το σύστημα και να κλείσουν την πύλη εισόδου.
Η ύπαρξη αυτών των μηχανισμών φαίνεται να εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο επιτυγχάνεται αναλγησία με το βελονισμό, το διαδερμικό ηλεκτρισμό (TENS), την πίεση ή το τρίψιμο της περιοχής. Στόχος είναι η ενεργοποίηση των Αβ ινών και το κλείσιμο της πύλης.]
(Χρήστος Ιατρού, MD, PhD – Ελληνικό Περιοδικό Περιεγχειρητικής Ιατρικής 2003; 1, 48-57 (ISSN 1109-6888) – ©2003 Εταιρεία Αναισθησιολογίας και Εντατικής Ιατρικής Βορείου Ελλάδος)

Η σε βάθος γνώση της Θεραπείας των Ζωνών όπως αυτή διαμορφώνεται από τα διαθέσιμα στοιχεία της φυσιολογίας του νευρικού συστήματος και από τις ενδείξεις που προκύπτουν από την ερευνητική δραστηριότητα, είναι πολύτιμο εργαλείο στα χέρια του σύγχρονου Ρεφλεξολόγου γιατί του προσφέρει τον τρόπο να αντιμετωπίσει τον πόνο άμεσα* και να σταματήσει τον φαύλο κύκλο που αυτός δημιουργεί. Έτσι, χωρίς το “βάρος” και τον πανικό που προκαλεί ο πόνος, κάθε παρέμβαση – φαρμακευτική ή μη – μπορεί να αποδώσει τα μέγιστα για το καλό του πάσχοντος και την αντιμετώπιση της αιτίας του πόνου.

*Η άμεση δράση της Ζωνοθεραπείας γίνεται φανερή σε περιπτώσεις οξέως πόνου. Στις περιπτώσεις χρόνιου πόνου η αντιμετώπιση απαιτεί χρόνο και η Ζωνοθεραπεία (όπως και η Ρεφλεξολογία) μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά στην αγωγή που μπορεί να συστηθεί από ειδικούς στο χρόνιο πόνο γιατρούς.