Σ. Ραπτοπούλου, Ε. Σταυροπούλου, Ε. Αργύρα, Α. Βαδαλούκα.
Α΄ Αναισθησιολογική Κλινική, Κέντρο Πόνου και Παρηγορητικής Φροντίδας, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

(find the english abstract at the end of the article)

Ιστορικό-Στόχος: Καθώς τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των επεμβάσεων στη σπονδυλική στήλη, αυξάνεται επίσης ο επιπολασμός του Συνδρόμου Αποτυχημένης Χειρουργικής Επέμβασης (FBSS). Ενώ οι συμπληρωματικές θεραπείες χρησιμοποιούνται συνήθως σε αυτό το σύνδρομο, δεν υπάρχουν μελέτες που να αναφέρουν τη χρήση της Ρεφλεξολογίας (R). Η R έχει τη δυνατότητα να μειώνει την ένταση και τις αντιληπτικές πτυχές του πόνου, επειδή έχει επίδραση στους αντιληπτικούς μηχανισμούς. Παρουσιάζουμε το ευεργετικό αποτέλεσμα αυτής της μεθόδου σε δύο ασθενείς με FBSS.

1η περίπτωση: Ένας άντρας 49 ετών χειρουργήθηκε πριν από 8 χρόνια για σπονδυλοδεσία στην οσφυική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Η βαθμολογία του στην κλίμακα VAS πριν από την επέμβαση ήταν 9 και 10 ημερησίως. Για τα επόμενα 8 χρόνια έπαιρνε παρακεταμόλη, ΜΣΑΦ, οπιοειδή και αντικαταθλιπτικά με μικρή βελτίωση (VAS 7-8). Έλαβε 9 συνεδρίες Ρεφλεξολογίας.

2η περίπτωση: Ένας άντρας 58 ετών υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση σπονδυλοδεσίας της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης πριν από 11 χρόνια. 10 χρόνια αργότερα άρχισε να αισθάνεται τον ίδιο πόνο (VAS = 7-9) και έλαβε ΜΣΑΦ, παρακεταμόλη, μυοχαλαρωτικά, κωδεΐνη και τραμαδόλη με μικρή βελτίωση (VAS = 6-7). Έλαβε 10 συνεδρίες R.

Παρακολουθήσαμε τις τιμές της κλίμακας VAS, τη λειτουργικότητα και τη διάθεση και των δύο ασθενών για 3 μήνες.

Αποτελέσματα: Και οι δύο ασθενείς έδειξαν μείωση της βαθμολογίας VAS, βελτίωση της λειτουργικότητας και της διάθεσης περισσότερο από 50% που διήρκεσε για τουλάχιστον 3 μήνες χωρίς οποιεσδήποτε δυσμενείς επιπτώσεις

Συμπέρασμα: Η Ρεφλεξολογία είναι μια αβλαβής και σχετικά ανέξοδη συμπληρωματική θεραπεία που μπορεί να προσφέρει ικανοποιητική ανακούφιση από τον πόνο, προηγμένη λειτουργικότητα και βελτίωση της διάθεσης, αλλά χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση για να αποδειχθεί η ακριβής αποτελεσματικότητά της.

Poster που παρουσιάστηκε στο Διεθνές Συμπόσιο ALGOS 2017, 25-28 Μαϊου 2017, Ρόδος, Ελλάδα.

Λέξεις Κλειδιά: ρεφλεξολογία, σπονδυλοδεσία, σύνδρομο αποτυχημένου χειρουργείου, σπονδυλική στήλη, χρόνιος πόνος, πόνος,


S. Raptopoulou, E. Stavropoulou, E. Argyra, A. Vadalouca
A’ Anesthesiology Department, Pain and Palliative Care Center, Aretaeion Hospital, National and Kapodistrian University of Athens

Background-Aim: As the recent years there is an increase of spine surgeries, failed back surgery syndrome (FBSS) prevalence is also rising. While complementary therapies are commonly used in this syndrome, there are no studies reporting use of reflexology(R). R has the ability to reduce the intensity and cognitive aspects of pain because it has an impact on perceptual mechanisms; We are presenting the beneficial effect of this method in two patients with FBSS.

1st case: A man 49 years old has been operated 8 years ago for lumbar spinal fusion. His VAS score before the operation was 9 and 10 daily immediately after. For the following 8 years he was taking paracetamol, NSAIDS, opioids and antidepressants with minor improvement (VAS 7-8). He received 9 sessions of Reflexology.

2nd case: A man 58 years old had cervical spine fusion 11 years ago. 10 years after he started to feel the same pain (VAS=7-9) and received NSAIDS, paracetamol, muscle relaxants, codeine and tramadol with little amelioration (VAS=6-7). He received 10 sessions of R.

We attended VAS score , functionality and mood of both patients for 3 months.

Results: Both patients showed reduction of VAS score, improvement of functionality and mood more than 50% that lasted for at least 3 months without any adverse effects

Conclusion: Reflexology is an innocuous and relatively inexpensive complementary therapy that may offer satisfactory pain relief, advanced workability and spirit in FBSS but further investigation is needed to prove its exact effectiveness.

Poster presented at the International Symposium ALGOS 2017, May 25-28, 2017, in Rhodes, Greece

Keywords: reflexology, failed back surgery syndrome, FBSS,  spine, pain, chronic pain, spinal fusion